Een kind dat uit school komt en zegt dat er niets aan de hand is. Om vervolgens thuis om iets heel kleins volledig uit zijn slof te schieten. Herkenbaar? Gastouder Carlijn zag het regelmatig gebeuren. Kinderen voelen van alles, maar weten lang niet altijd wát ze voelen. Laat staan dat ze er woorden aan kunnen geven.
Precies daar ontstond het idee voor Hartvriendjes. Een pedagogische werkwijze die Carlijn zelf ontwikkelde vanuit haar jarenlange ervaring als gastouder én vanuit wat ze thuis bij haar eigen dochter zag.
Carlijn is gastouder in Zevenaar en werkt al zo’n vijftien jaar met kinderen. Ze heeft een pedagogische achtergrond en weet uit ervaring dat achter gedrag vaak veel meer zit dan je op het eerste gezicht ziet. “Kinderen kroppen soms de hele dag dingen op”, vertelt ze. “En thuis komt het er dan allemaal uit.”
Ook haar eigen dochter, inmiddels 6,5 jaar, zette haar aan het denken. Zij is hoogsensitief en trok emoties van anderen snel naar zichzelf toe. Was iemand op school boos? Dan kon zij denken dat het met háár te maken had. Carlijn ging op zoek naar manieren om emoties voor kinderen duidelijker en vooral tastbaarder te maken. Ze werkte met bestaande materialen, zoals deugdenspellen en methodes rond emoties, maar miste iets. Het bleef voor haar te abstract of bestond uit losse onderdelen. Dus dacht ze: dan maak ik het zelf. Zo ontstonden de Hartvriendjes. Geen perfecte vriendjes.
Inmiddels zijn er elf Hartvriendjes. Ieder vriendje heeft een eigen karakter en uiterlijk en staat voor een emotie in combinatie met een positieve eigenschap of kerndeugd. En nee, het zijn geen perfecte figuurtjes bij wie alles altijd goed gaat. Juist niet. Want in het echte leven lukt ook niet alles. Carlijn vertelt bijvoorbeeld over een activiteit waarbij ze samen met de kinderen de auto wilde wassen. Een mooie gelegenheid om te oefenen met samenwerken. Taken verdelen, overleggen en samen aan de slag. Tot bleek dat er een onderdeel van de tuinslang ontbrak.
Plan mislukt.
Of toch niet?
Want juist dát werd onderdeel van de activiteit. Wat doe je als iets anders loopt dan je had bedacht? Word je boos? Geef je op? Of bedenk je samen een andere oplossing? Uiteindelijk werd het de wasstraat. Zo’n klein moment is precies waar de Hartvriendjes voor bedoeld zijn. Kinderen laten ervaren dat iets mag tegenvallen en dat je daarna weer verder kunt.
De vriendjes maken emoties en eigenschappen zichtbaar. Ieder vriendje is gekoppeld aan een kerndeugd. Daarnaast beleeft ieder vriendje verschillende emoties, waarbij de kleur van hun kleding laat zien welke emotie op dat moment bij hen hoort. Zo vertegenwoordigt geen enkel vriendje maar één vaste emotie. Zo staat Milo voor moed. Bijvoorbeeld voor een kind dat graag zonder zijwieltjes wil fietsen, maar het eigenlijk nog hartstikke spannend vindt. Milo laat zien dat moedig zijn niet betekent dat je niet bang bent. Angst mag er gewoon zijn. Je kunt iets spannend vinden en tóch proberen.
Timo helpt kinderen bij samenwerken. Wie doet wat? Hoe overleg je met elkaar? En wat doe je als je het niet eens bent? Liv staat voor liefde. Dat kan een knuffel zijn als iemand verdrietig is, speelgoed delen, sorry zeggen of even naar een ander omkijken. En Leo? Die staat voor hoop.
De Hartvriendjes (in totaal 11!) krijgen bovendien een eigen wereld: Hartendorp. Een herkenbare omgeving met gezinnen, winkels, een bibliotheek, een kerk en andere plekken die kinderen uit hun eigen leven kunnen herkennen. Ook Hartendorp is nog volop in ontwikkeling.
De pedagogische werkwijze blijft niet bij plaatjes en verhalen. Carlijn gebruikt de Hartvriendjes ook echt in haar gastouderopvang. Er zijn nog geen echte Hartvriendjes-knuffels. In haar opvang gebruikt Carlijn nu bestaande knuffels met een duidelijke functie, zoals Ollie Octo en Bink de golden retriever. Vooral bij jonge kinderen werkt dat heel fijn en tastbaar. Zo’n knuffel blijkt een verrassend goede gesprekspartner te zijn. Sommige kinderen vertellen namelijk makkelijker aan zo’n knuffel wat er is gebeurd dan rechtstreeks aan een volwassene. Geen probleem. De knuffel luistert wel. Daarnaast werkt Carlijn met scèneplaten en kaartjes met emoties en tekst. Zeker bij wat oudere kinderen kunnen die nét het zetje geven om te vertellen over iets wat op school is gebeurd.
Het doel is niet om een gevoel zo snel mogelijk weg te krijgen. Een kind mag boos, bang of verdrietig zijn. Eerst gaat het om herkennen: wat voel ik eigenlijk? Daarna om benoemen en begrijpen. Wat heb ik nu nodig? En wat zou mij kunnen helpen om een volgende stap te zetten?
Dat past ook bij de manier waarop Carlijn als gastouder naar kinderen kijkt. Niet ieder probleem hoeft meteen opgelost te worden en niet iedere dag hoeft vlekkeloos te verlopen. Juist door kinderen te laten ervaren dat fouten, teleurstellingen en lastige gevoelens bij het leven horen, leren ze ermee omgaan. Hulp vragen mag. Opnieuw proberen ook. En soms is de conclusie gewoon: vandaag lukt het even niet.
Morgen weer een dag.
Die benadering sluit mooi aan bij wat binnen goede gastouderopvang belangrijk is: een veilige omgeving waarin een kind zichzelf mag zijn en stap voor stap leert omgaan met zichzelf én met anderen.
Carlijn is nog lang niet klaar. De Hartvriendjes en Hartendorp worden verder ontwikkeld en uiteindelijk wil ze een compleet pakket maken voor gastouders en andere professionals die met kinderen werken. Daarom zoekt ze ook professionals die de pedagogische werkwijze in de praktijk willen testen. Via hartvriendjes.nl kunnen geïnteresseerden zich aanmelden voor een pilot. Hun ervaringen en feedback gebruikt Carlijn om de materialen verder te verbeteren.
Ook ouders wil ze er in de toekomst meer bij betrekken. Want emoties stoppen natuurlijk niet bij de voordeur van de gastouderopvang. En misschien is dat wel de kracht van de Hartvriendjes: grote gevoelens worden beter te begrijpen als je woorden kunt geven aan wat er gebeurt. En soms helpt een klein vriendje daar verrassend goed bij.
Carlijn start met een kleinschalige peutergroep. Op dinsdag-, woensdag- en donderdagochtend zijn nog enkele plekjes beschikbaar.
Bij Gastouderbureau Roodkapje draait opvang om veel meer dan alleen een fijne plek voor je kind. Een gastouder biedt persoonlijke aandacht, een vertrouwde omgeving en ruimte voor de ontwikkeling van ieder kind. Neem vrijblijvend contact met ons op voor meer informatie over de opvang bij Carlijn of algemene informatie. Bel of whatsapp ons via de whatsappbutton op deze pagina.
. 
